مسجد امام خمینی کیان آباد اهواز » آثار رفتن به مسجد در کلام معصومین (ع)

.

آثار رفتن به مسجد در کلام معصومین (ع)

larg_14102
مسجد

مسجد خانه خدا در زمین، مرکز وحی، منبع فیوضات معنوی و برکات گوناگون برای نمازگزاران و جامعه اسلامی است. بی‏گمان مکانی که چنین جایگاهی نزد خداوند دارد، حضور در آن، آثار فراوانی را خواهد داشت و بدون تردید شامل حال مکلفان و حاضران در مسجد اعم از زن و مرد نیز خواهد بود.

آثار حضور در مسجد چنان متنوع است که به سختی می‏توان پیرامون تمامی آنها سخن گفت؛ چنانکه در یکی از احادیث امام علی علیه‏ السلام ، برای حضور در مسجد هشت اثر برشمرده شده است:

«مَنِ اخْتَلَفَ اِلَی الْمَسْجِدِ اَصابَ اِحْدَی الثَّمانِ؛ اَخا مُسْتَفادا فِی اللّه‏ِ، اَوْ عِلْما مُسْتَطْرَفا اَوْ آیهً مُحْکمَهً اَوْ یسْمَعُ کلِمَهً تَدُلُّ عَلی هُدی، اَوْ رَحْمَهً مُنْتَظَرَهً، اَوْ کلِمَهً تَرُدُّهُ عَنْ ردی، اَوْ یتْرُک ذَنْبا خَشْیهً اَوْ حَیاء»۱؛ کسی که به مسجد رفت و آمد می‏کند، یکی از منافع هشتگانه نصیب او می‏شود: برادری مفید و با ارزش در راه خدا، یا علم و دانش نو، یا دلیل و برهان محکم [برای تثبیت عقاید]، یا کلماتی که موجب هدایت شود [می‏شنود]، یا رحمت مورد انتظاری [شامل حال او می‏شود]، یا مواعظی که او را از فساد و گناه باز دارد، [می‏شنود،] یا به خاطر ترس یا حیا و آبروی خود گناهی راترک می‏کند.

برخی از آثار حضور در مسجد را می‏توان به شرح زیر مورد مطالعه قرار داد:
۱٫ آثار عبادی

از مساجد به عنوان خانه‏ های خدا در زمین و نیز خانه‏ های متقیان و مؤمنان یاد شده است. این عنوان به خوبی ماهیت عبادی مسجد را نشان می‏دهد؛ اینکه مسجدها، اولاً و اساسا برای ایجاد ارتباط بین بنده و معبود او و اعلام بندگی و عبودیت برای آفریدگار بنا می‏شوند. بر این اساس نیز اصلی‏ترین اثر حضور در آن در بعد عبادی خواهد بود: «وَاَقیمُوا وُجُوهَکمْ عِنْدَ کلِّ مَسْجِدٍ وادْعُوهُ مُخْلِصینَ لَهُ الدّینَ کما بَدَأَکمْ تَعُودُونَ»۲ ؛ هنگام عبادت و در هر مسجدی به سوی او توجّه کنید و او را بخوانید و دین [خود] را برای او خالص کنید. همچنان که در آغاز شما را آفرید، بار دیگر در رستاخیز باز می‏گردید.
هر کس که مسجدها خانه‏ اش باشد، خداوند آسایش و آرامش و عبور از صراط را برای او ضمانت می‏کند. و این گونه است که مؤمن در مسجد، به مانند ماهی در دریا می‏ماند.
۲٫ آثار علمی

کارکرد علمی مسجد در عصر رسول خدا صلی‏ الله‏ علیه ‏و ‏آله و توصیه‏ های ائمه علیهم‏ السلام در این‏ باره، ما را با یکی دیگر از آثار حضور در مسجد آشنا می ‏سازد. رسول خدا صلی‏ الله‏ علیه‏ و ‏آله فرمود: «کلُّ جُلُوسٍ فِی الْمَسْجِدِ لَغْوٌ اِلاّ ثَلاثَهً: قِرائَهُ مُصَلٍّ اَوْ ذِکرُ اللّه‏ِ اَوْ سائِلٌ عَنْ عِلْمٍ ۳ ؛ هر نشستنی در مسجد بیهوده است، مگر اینکه برای سه کار باشد؛ خواندن قرآن، ذکر خدا، پرسش از علم.»
۳٫ آثار اجتماعی
مسجد

مسجد به عنوان یک مرکز دینی برای عموم، نقش اساسی در شکل‏ گیری اجتماعات مسلمین دارد. از این جهت بطور طبیعی مسجد می‏تواند کارکرد اجتماعی نیز داشته باشد. حضور زنان و مردان و تبادل اخبار و اطلاعات اجتماعی، جویا شدن از احوال هم و احوال مسلمین، تنها بخشی از این ظرفیت بزرگی است که مساجد دارند. در این مکان ها مؤمنان فرصت می‏ یابند با جمعی آشنا شوند که از نظر دین و عبودیت با آنان همرنگ هستند و توان ایجاد گروه های اجتماعی هماهنگ را دارند. بنابراین آنان می‏توانند از بین اهل مسجد برادران یا خواهران مناسبی، از حیث دینی، برای خود بیابند که طبعا آثار آن در ابعاد اجتماعی بروز خواهد کرد.

امام صادق علیه‏ السلام فرمود: «لا یرْجِعُ صاحِبُ الْمَسْجِدِ باَقَلّ مِنْ اِحْدی ثَلاثِ خِصالٍ:… وَاِمّا اَخٌ یسْتَفیدُهُ فِی اللّه‏ِ؛ اهل مسجد به کمتر از یکی از سه چیز از مسجد بر نمی‏گردد {که یکی از آنها } دوستی است که از او در مسیر خدا استفاده می‏کند.
مسجدها، اساسا برای ایجاد ارتباط بین بنده و معبود او و اعلام بندگی و عبودیت برای آفریدگار بنا می‏شوند. بر این اساس نیز اصلی‏ ترین اثر حضور در آن در بعد عبادی خواهد بود.

زنان و مردان با حضور در مساجد، می‏توانند از یک اجتماع سالم دینی بهره ‏مند شوند.

طبق روایتی که از امام علی علیه ‏السلام نقل شد، تأثیرات رفتاری که حضور در مسجد برجای می‏گذارد، می‏تواند جامعه دینی را از فساد و گناه پاک کرده و مسلمین را به سمت یک جامعه سالم هدایت کند:

«اَوْ کلِمَهً تَرُدُّهُ عَنْ رِدی اَوْ یتْرُک ذَنْبا خَشْیهً اَوْ حَیاءً ؛ یا کلماتی می‏شنود که او را از فساد و گناه باز می‏دارد. و یا به خاطر ترس [از خدا] یا حیا و آبرو، گناهی را ترک می‏کند.»

بر این اساس حضور در مسجد، می‏تواند نقش بازدارنده در ارتکاب جرایم و گناهان نیز داشته باشد.
۴٫ آثار سیاسی

مسجد همواره در کنار کارکرد اجتماعی، عبادی و معنوی خود، کانون سیاسی در جامعه مذهبی نیز بوده است. این موضوع چه در زمان پیامبر و چه در زمان خلفاء و امام علی علیه ‏السلام و دیگران قابل پیگیری است و نمونه‏ های فراوانی درباره آن می‏توان ذکر کرد.

در این دوران نه تنها آثار سیاسی حضور مردان در مسجد بلکه آثار سیاسی حضور زنان در مسجد نیز مشهود است. که حضور زنان و مردان و تبادل اخبار و اطلاعات اجتماعی، جویا شدن از احوال هم و احوال مسلمین، تنها بخشی از این ظرفیت بزرگی است که مساجد دارند.

فاطمه علیه ا‏السلام در مسجد و دفاع وی از حق ولایت علی علیه ‏السلام ، یکی از آنهاست. همچنین سخنرانی حضرت زینب در مسجد که از مسلمات تاریخی است۴٫ این اثر را در انقلاب اسلامی نیز می‏توان به خوبی مشاهده کرد.

تربیت سیاسی که در مسجد ارائه می‏شود، به دلیل ماهیت مذهبی آن می‏تواند نسلی را پدید آورد که پشتوانه جامعه دینی باشند و در برابر حوادث سیاسی هوشیاری لازم را داشته باشند. از این رو حضور زنان در کنار مردان در مسجد ضروری می‏باشد، چرا که اگر زنان از حضور در این مکان محروم شوند، در واقع این تربیت بطور ناقص انجام خواهد شد. در حالی که بانوان به دلیل تأثیر عمیق ‏تر بر فرزندان و نقش تربیتی خود، در صورت برخورداری از تربیت سیاسی مسجد، بلوغ سیاسی را بطور شگفت انگیزی افزایش خواهند داد.
۵ . آثار روحی و اخلاقی
مسجد گوهرشاد

فضای مسجد، نورانی و الهی است. چنانچه پیامبر اکرم صلی‏ الله ‏علیه ‏و آله نیز در حدیثی به آن اشاره فرموده است: «ما جَلَسَ قَوْمٌ فی مَسْجِدٍ مِنْ مَساجِدِ اللّه‏ِ تَعالی یتْلُونَ کتابَ اللّه‏ِ [و] یتَدارَسُونَهُ بَینَهُمْ اِلاّ تَنَزَّلَتْ عَلَیهِمُ السَّکینَهُ وَغَشِیتْهُمُ الرَّحْمَهُ وَذَکرَهُمُ اللّه‏ُ فیمَنْ عِنْدَهُ ۵؛ قومی [با یکدیگر] در مسجدی از مساجد خداوند متعال برای تلاوت و آموختن قرآن ننشینند؛ مگر آن که آرامش برایشان نازل و رحمت الهی شامل حال آنها شود. و خداوند از آنها در میان کسانی که نزد او هستند یاد می‏کند.

در حدیث دیگری از آن حضرت می‏خوانیم که فرمود: «مَنْ کانَتِ الْمَساجِدُ بَیتَهُ ضَمِنَ اللّه‏ُ لَهُ بِالرُّوحِ وَالرّاحَهِ وَالْجَوازِ عَلَی الصِّراطِ؛ ۶؛ هر کس که مسجدها خانه‏اش باشد، خداوند آسایش و آرامش و عبور از صراط را برای او ضمانت می‏کند. و این گونه است که مؤمن در مسجد، به مانند ماهی در دریا می‏ماند.

اطمینان و آسایش حاصل از حضور در مسجد، توانایی انجام صحیح وظایف و تکالیف شرعی دیگر را نیز بدست خواهد داد.

در این زمینه این نکته را نیز یادآور می‏شویم که به دلیل لطافت های روحی و تأثیر پذیری عاطفی شدید در بانوان، نیاز به حضور برای کسب آرامش الهی و قلبی، درباره آنان بیشتر احساس می‏شود. البته برای مردان نیز پس از هیاهو و غوغای کار حضور در مسجد می تواند محل آرامشی باشد و نکته دیگر اینکه تأثیری که در جماعت هست در افراد نیست.

امام صادق علیه ‏السلام فرمود: «کانَ اَبی اِذا حَزَنَهُ اَمْرٌ جَمَعَ النِّساءَ وَالصِّبْیانَ ثُمَّ دَعا وَامَنُوا» ؛ هرگاه پدرم از چیزی غمگین می‏شد، زن ها و بچه‏ ها را فرا می‏خواند و دعا می‏کرد و آنها آمین می‏گفتند.
۶٫ آثار معنوی و اخروی

در روایات از ثواب ها و اجرهای متعدّد برای حاضران در مساجد، فراوان یاد شده است از جمله:

۱٫ «اِنَّ فِی التَّوْراهِ مَکتُوبا: اِنَّ بُیوتی فِی الاَْرْضِ الْمَساجِدُ فَطُوبی لِمَنْ تَطَهَّرَ فی بَیتِهِ ثُمَّ زارَنی فی بَیتی وَحَقٌّ عَلَی الْمَزُورِ اَنْ یکرِمَ الزّائِر»۷؛ در تورات نوشته شده است که [خداوند می‏فرماید:] مسجدها خانه‏ های من در زمین هستند. خوشا به حال کسی که خود را در خانه‏اش تمیز کند و در خانه من به زیارتم بیاید و حق زائر این است که میزبان او را محترم شمارد.

۲٫ قال رسول اللّه‏ صلی‏ الله ‏علیه‏ و ‏آله : «اَلْمَساجِدُ سُوقٌ مِنْ اَسْواقِ الاْخِرَهِ قِراهَا الْمَغْفِرَهُ وَتُحْفَتُهَا الْجَنَّهُ»۸ ؛ مساجد بازاری از بازارهای آخرتند. آمرزش و بخشش [از وسایل پذیرایی آنها است و هدیه آنها بهشت است.

۳٫ قال رسول اللّه‏ صلی‏ الله‏ علیه‏ و‏ آله : «سَبْعَهٌ یظِلُّهُمُ اللّه‏ُ فی ظِلِّهِ یوْمَ لا ظِلَّ اِلاّ ظِلُّهُ:… رَجُلٌ قَلْبُهُ مُتَعَلَّقٌ بِالْمَسْجِدِ اِذا خَرَجَ مِنْهُ حَتّی یعُودَ اِلَیهِ» ۹ ؛ هفت گروه در قیامت مورد توجه خدا قرار می‏گیرند… [که از جمله آنهاست،] شخصی که وقتی از مسجد خارج می‏شود تا زمان برگشت، توجه‏اش به مسجد باشد.

۴٫ قال الصادق علیه‏ السلام : «لا یرْجِعُ صاحِبُ الْمَسْجِدِ بِاَقَلّ مِنْ اِحْدی ثَلاثِ خِصالٍ: اِمّا دُعاءٌ یدْعُو بِهِ یدْخِلُهُ اللّه‏ُ بِهِ الْجَنَّهَ وَاِمّا دُعاءٌ یدْعُوا بِهِ فَیصْرِفُ اللّه‏ُ عَنْهُ بِهِ بَلاءَ الدُّنْیا…؛ اهل مسجد به کمتر از یکی از سه ویژگی باز نمی‏گردد: یا دعایی می‏کند که خداوند به برکت آن، او را به بهشت می‏برد، یا دعایی می‏کند که به سبب آن بلای دنیا را از او دور می‏کند و یا…»
قومی [با یکدیگر] در مسجدی از مساجد خداوند متعال برای تلاوت و آموختن قرآن ننشینند؛ مگر آن که آرامش برایشان نازل و رحمت الهی شامل حال آنها شود. و خداوند از آنها در میان کسانی که نزد او هستند یاد می‏کند.
عبادت

این همه نشان می‏دهد، حضور در مسجد، علاوه بر آثار دنیوی، از جنبه اخروی و کمالات معنوی نیز ـ به عنوان عاملی تأثیرگذار ـ مورد توجّه است. نقل است که شیخ الرئیس ابوعلی سینا برای ابو سعید ابوالخیر نوشت: چه لزومی دارد، مردم همه در مسجد اجتماع کنند، با اینکه خداوند از رگ گردن به انسان نزدیکتر است. هرجا که باشی اگر رابطه‏ات با خدا برقرار باشد، نتیجه خواهی گرفت. وی در پاسخ نوشت: اگر چند چراغ در یک‏جا روشن باشد، اگر یکی از آنها خاموش شد، چراغ های دیگر روشن است، ولی اگر همان چراغ ها هر کدام در یک اطاق باشد، اگر یکی از آنها خاموش شد، آن اتاق در تاریکی فرو خواهد رفت. انسانها نیز این‏گونه‏اند؛ تربیت سیاسی که در مسجد ارائه می‏شود، به دلیل ماهیت مذهبی آن می‏تواند نسلی را پدید آورد که پشتوانه جامعه دینی باشند و در برابر حوادث سیاسی هوشیاری لازم را داشته باشند.

بعضی گناهکارند، اگر تنها باشند، شاید موفق به کسب فیوضات الهی نشوند، ولی اگر در جمع باشند، شاید خداوند به برکت افراد دیگر، آنها را هم مشمول برکات خود سازد.۱۰
نکته:

هرچند در تمام ثمرات حضور در مسجد، زنان و مردان مشترک‏اند و تبعیض بین آنها به چشم نمی‏خورد، اما نکته‏ای وجود دارد که اطلاع از آن، موجب درک مطلوب بودن حضور بانوان است. حقیقت این است که بانوان فرصت بیشتری در اختیار دارند بر خلاف مردان که اغلب عمر آنان را موضوع تأمین معاش اشغال می‏کند. همچنین، همبستگی و دلبستگی بین زنان بیشتر از مردان است و آنان قدرت انتقال و سرعت انتقال بیشتری نسبت به مردان دارند و در تبادل اطلاعات دینی، سیاسی، اخلاقی و اجتماعی موفقتر هستند. و نیز به دلیل لطافت روحی و صافی قلب و عاطفه مادری و همسری توان تأثیرگذاری بیشتری در خانواده دارند. از این جهت است که حضور آنان در مسجد، می‏تواند کل فضای خانواده و به دنبال آن جامعه را دگرگون کند. از سوی دیگر، ویژگیهای اخلاقی و سلیقه‏ای بانوان به گونه‏ای است که آنان می‏توانند خدمات بیشتر و بهتری برای مسجد ارائه کنند.

منبع : پایگاه اطلاع رسانی امام صادق علیه السلام

گروه دین واندیشه تبیان

۱- وسایل الشیعه، ج۳، ص۴۸۰٫

۲- اعراف/۲۹٫

۳ – بحارالانوار، ج۷۷، ص۸۶؛ وسایل الشیعه، ج۳، ص۸۶٫

۴ – برای العه بیشتر پیرامون حضور سیاسی زنان در مساجد رجوع کنید به بلاغات النساء، بانوانی مثل سوده همدان و…

۵ – درک الوسایل، ج۳، ص۳۶۳٫

۶ – ان، ج۳، ص۵۵۴٫

۷- ایل الشیعه، ج۳، ص۴۸۲٫

۸ – ج۳، ص۳۶۱؛ بحارالانوار، ج۸۱، ص۴؛ امالی طوسی، ص۱۳۹٫

۹ – یل الشیعه، ج۳، ص۴۸۱٫

۱۰- داستانها و پندها، ج۹، ص۵۸٫

پاسخی بگذارید



سایت های مرتبط

کلیه حقوق مادی و معنوی این سایت متعلق به مسجد امام خمینی کیان آباد اهواز می باشد. | پوسته وردپرس آموزش طراحی سایت